Bài học pháp lý từ dự án đóng tàu 2.400 tỷ đồng

Dự án đóng mới và sửa chữa tàu biển Thái Bình Dương tại bãi sông Cấm, Hải Phòng cho thấy một vấn đề chủ đầu tư cần đặc biệt lưu ý: quy mô vốn lớn và sự phù hợp với định hướng phát triển chưa đủ để bảo đảm quá trình đầu tư thuận lợi. Trước khi xây nhà xưởng, hồ sơ pháp lý của địa điểm và từng hạng mục phải được kiểm tra trong mối liên hệ với đất đai, quy hoạch, xây dựng và các quy định chuyên ngành.

Dự án do Công ty Cổ phần đóng tàu Thái Bình Dương làm chủ đầu tư, được cấp phép từ năm 2008 và điều chỉnh quy hoạch năm 2015. Tuy nhiên, kết quả thanh tra xác định thủ tục đối với một số công trình ngoài đê chưa thực hiện đầy đủ theo pháp luật về đê điều; cầu tàu và triền đà chưa được cấp phép theo quy định. Khu vực dự án cũng chưa nằm trong danh mục bãi sông theo quy định năm 2016 của Thủ tướng.

Vì sao kiểm tra địa điểm phải đi trước thiết kế?

Trường hợp này cho thấy việc khảo sát địa điểm không nên chỉ dừng ở diện tích, giao thông hoặc khả năng tổ chức sản xuất. Với một nhà máy nằm tại khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù, chủ đầu tư còn phải xác định công trình chịu điều chỉnh bởi những quy định nào. Nếu thiếu một lớp thủ tục, tài sản đã hình thành có thể gặp vướng mắc kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ đưa công trình vào vận hành và sự ổn định sản xuất.

• Kiểm tra hiện trạng sử dụng đất: đối chiếu mục đích sử dụng, ranh giới và tình trạng pháp lý của toàn bộ khu đất dự kiến đầu tư.
• Đối chiếu nhiều cấp quy hoạch: một dự án phù hợp quy hoạch chung vẫn cần đáp ứng các quy hoạch liên quan và điều kiện áp dụng tại vị trí cụ thể.
• Nhận diện quy định chuyên ngành: khu vực bãi sông, ngoài đê hoặc có liên quan đến phòng chống thiên tai cần được đánh giá về thoát lũ và an toàn đê điều.
• Phân loại từng hạng mục: hệ thống kết cấu thép, cầu tàu, triền đà hay công trình phụ trợ có thể cần hồ sơ và thẩm quyền xem xét khác nhau.

Đánh giá kỹ thuật không thay thế thủ tục pháp lý

Kết quả đánh giá thủy lực gần đây cho thấy dự án chỉ làm mực nước lũ thiết kế tăng khoảng 1 cm, còn vận tốc dòng chảy thay đổi không đáng kể; về cơ bản không ảnh hưởng đến an toàn đê điều và khả năng thoát lũ. Dự án cũng phù hợp với Quy hoạch chung TP Hải Phòng đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050.

Những dữ liệu này là cơ sở quan trọng để cơ quan có thẩm quyền đánh giá phương án xử lý, nhưng không đồng nghĩa các thiếu sót thủ tục được tự động bỏ qua. Hải Phòng khẳng định xử lý nghiêm vi phạm, kiểm điểm trách nhiệm và không hợp thức hóa sai phạm, đồng thời tìm giải pháp khả thi nhằm bảo vệ tài sản đã đầu tư.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu thành phố căn cứ cơ chế, chính sách đặc thù về xử lý vi phạm đất đai cùng các quy định liên quan để hoàn thiện hồ sơ và giải quyết dứt điểm vướng mắc. Với chủ đầu tư lựa chọn nhà thép tiền chế, bài học thực tế là nên hoàn tất rà soát pháp lý trước khi chốt thiết kế, gia công và lắp dựng. Cách làm này giúp hạn chế việc phải điều chỉnh phương án sau đầu tư và bảo vệ tốt hơn tiến độ, chi phí cũng như khả năng vận hành lâu dài.

Thông tin tham khảo từ VnExpress Kinh doanh: Hải Phòng gỡ vướng cho nhà máy đóng tàu 2.400 tỷ đồng

Ảnh minh hoạ: Pavel Danilyuk / www.pexels.com