Tiêu chuẩn vật liệu và bài toán đầu tư công trình công nghiệp

Quá trình xây dựng tiêu chuẩn cho kết cấu gỗ tại Việt Nam mang lại một thông điệp thực tế cho chủ đầu tư: lựa chọn vật liệu không nên chỉ dựa vào chi phí ban đầu hoặc xu hướng thị trường. Với một dự án nhà xưởng, phương án phù hợp phải được kiểm chứng đồng thời về khả năng chịu lực, an toàn cháy, độ bền, điều kiện môi trường, chất lượng liên kết, thi công và bảo trì.

Tiêu chuẩn đang được hoàn thiện theo lộ trình

Theo định hướng của Đề án Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật xây dựng tại Quyết định số 198 ngày 9/2/2018 của Thủ tướng Chính phủ, hệ thống tiêu chuẩn châu Âu được chọn làm một cơ sở chính để phát triển các TCVN liên quan đến kết cấu, địa kỹ thuật, vật liệu và phương pháp thử. Đến nay, định hướng mới xác định 408 TCVN cần triển khai; 207 dự thảo đã hoàn thiện và được gửi đến Bộ Khoa học và Công nghệ để thực hiện thủ tục thẩm định, công bố.

Riêng với vật liệu gỗ, kế hoạch năm 2026 gồm nhiệm vụ xây dựng yêu cầu chung và yêu cầu cho nhà dựa trên EN 1995-1-1, đồng thời xây dựng nội dung thiết kế chịu lửa dựa trên EN 1995-1-2. Việc này cho thấy một vật liệu chỉ có thể được ứng dụng rộng khi có cơ sở thống nhất cho thiết kế, thử nghiệm, chế tạo, thi công, nghiệm thu và bảo trì.

Bài học cho dự án nhà xưởng

Đối với chủ đầu tư đang cân nhắc hệ gỗ, bê tông hoặc kết cấu thép, điểm đáng chú ý không phải là vật liệu nào tốt hơn trong mọi trường hợp. Vấn đề là hồ sơ dự án có chứng minh được sự phù hợp của phương án với tải trọng, nguy cơ cháy, khí hậu nóng ẩm, độ ẩm, mối mọt và yêu cầu vận hành hay không. Những tiêu chí này ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi khảo sát, thiết kế, thử nghiệm và kiểm soát chất lượng, từ đó tác động đến ngân sách và tiến độ.

• Kiểm tra cơ sở thiết kế: xác định tiêu chuẩn áp dụng, dữ liệu vật liệu và phương pháp đánh giá khả năng chịu lực.
• Làm rõ yêu cầu cháy: yêu cầu giải pháp bảo vệ, phương pháp thử và căn cứ đánh giá khả năng làm việc khi xảy ra cháy.
• Kiểm soát chuỗi thực hiện: xem xét chất lượng sản phẩm, liên kết, chế tạo, lắp đặt, nghiệm thu và kế hoạch bảo trì như một hệ thống thống nhất.
• Đánh giá vòng đời: tính đến nguồn nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, vận hành, khả năng tái sử dụng và xử lý cuối vòng đời, thay vì chỉ so sánh giá mua vật liệu.

Chi phí thấp ban đầu chưa phản ánh hiệu quả toàn dự án

Mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đang thúc đẩy ngành xây dựng quan tâm hơn đến tài nguyên, phát thải và vật liệu bền vững. Tuy nhiên, hiệu quả môi trường của gỗ vẫn phải được xem xét trên toàn bộ vòng đời, bao gồm tính hợp pháp và bền vững của nguồn cung, công nghệ chế biến, độ ổn định của sản phẩm và khả năng tái sử dụng.

Cách tiếp cận này cũng hữu ích khi đánh giá nhà thép tiền chế: báo giá ban đầu chỉ là một phần của quyết định. Chủ đầu tư cần yêu cầu hồ sơ thể hiện rõ căn cứ thiết kế, giải pháp liên kết, quy trình thi công, kiểm soát chất lượng và bảo trì. Với dự án nhà máy, việc chốt các yêu cầu từ sớm giúp hạn chế thay đổi phương án trong quá trình triển khai và tạo cơ sở minh bạch để so sánh các đề xuất kỹ thuật.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Xây dựng: Hoàn thiện tiêu chuẩn, thúc đẩy ứng dụng kết cấu gỗ tại Việt Nam