Bài học tiến độ từ nút thắt mặt bằng dự án công nghiệp lớn

Dự án sản xuất ray và thép đặc biệt tại Khu kinh tế Dung Quất cho thấy một thực tế quan trọng: quy mô vốn lớn và kế hoạch thiết bị rõ ràng chưa đủ bảo đảm tiến độ nếu mặt bằng chưa được xử lý đồng bộ. Với chủ đầu tư chuẩn bị xây nhà máy, đây là rủi ro cần được quản trị ngay từ giai đoạn chuẩn bị, thay vì chờ đến khi đơn vị thi công và thiết bị đã sẵn sàng.

Mặt bằng quyết định khả năng giữ mốc thi công

Dự án được khởi công ngày 19.12.2025 nhưng sau nhiều tháng vẫn còn các điểm nghẽn trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Doanh nghiệp đồng thời đề xuất mở rộng thêm gần 77 ha, đưa tổng diện tích lên hơn 94 ha; phần mở rộng dự kiến bổ sung khoảng 2 triệu tấn thép/năm và nâng vốn đầu tư khoảng 20.000 tỉ đồng.

Khi phạm vi dự án tăng, khối lượng thủ tục đất đai và nhu cầu phối hợp cũng lớn hơn. Đối với một dự án nhà xưởng, việc chưa có mặt bằng sạch có thể làm gián đoạn khảo sát, tổ chức đường công vụ, tập kết vật tư và triển khai các hạng mục theo trình tự. Vì vậy, kế hoạch xây dựng nên chia khu đất thành từng phân khu bàn giao, gắn mỗi khu với mốc thiết kế, thi công và tiếp nhận thiết bị.

Ứng vốn phải đi cùng cơ chế rõ ràng

Để thúc đẩy tiến độ, Hòa Phát Dung Quất đề xuất ứng trước kinh phí cho các hạng mục như khu tái định cư, di dời và cải táng mồ mả; đồng thời cam kết ứng kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng đối với các dự án được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Cơ quan tỉnh lưu ý rằng khoản ứng trước phải xác định rõ căn cứ pháp lý, phương thức khấu trừ và hoàn ứng. Đây là điểm chủ đầu tư cần đặc biệt chú ý: tiền ứng để tháo gỡ tiến độ vẫn phải có hồ sơ, số liệu và trách nhiệm thực hiện cụ thể. Nếu cơ chế tài chính không được chuẩn hóa từ đầu, doanh nghiệp có thể gặp khó khi đối chiếu chi phí hoặc thu hồi khoản đã ứng.

Ba việc nên khóa trước khi đặt lịch lắp dựng

• Rà soát hiện trạng từng khu vực: Các trường hợp tài sản nằm trên cả đất nhà nước và đất hộ dân cần được xác định nguồn gốc, phạm vi và thời điểm hình thành trước khi tính hỗ trợ.
• Liên kết lịch mặt bằng với lịch thiết bị: Dự án dự kiến từ tháng 10.2026 bước vào cao điểm tiếp nhận, lắp đặt, điều chỉnh và chạy thử thiết bị. Mốc này chỉ khả thi khi khu vực thi công cùng hạng mục phụ trợ được hoàn thành đúng lúc.
• Duy trì phương án tiến độ theo phân khu: Với công trình dùng kết cấu thép, lợi thế tổ chức gia công và lắp dựng chỉ phát huy khi nền móng, lối tiếp cận và vị trí tập kết đã sẵn sàng.

Mục tiêu của dự án là đưa sản phẩm ray đường sắt cao tốc đầu tiên vào sản xuất trong quý 1.2027. Trường hợp này nhắc các chủ đầu tư rằng tiến độ của nhà thép tiền chế không nên được tính riêng từ ngày dựng khung. Kế hoạch khả thi phải bao gồm thủ tục đầu tư, mặt bằng, hạ tầng phụ trợ, dòng tiền ứng trước và lịch thiết bị trong cùng một chuỗi kiểm soát.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Thanh Niên - Chính sách: Hòa Phát Dung Quất muốn ứng vốn, gỡ mặt bằng dự án nhà máy ray đường sắt