CBAM khiến chi phí xuất khẩu thép sang EU tăng mạnh

Cơ chế điều chỉnh thuế biên giới carbon của EU đang tạo thêm một lớp chi phí mới với doanh nghiệp xuất khẩu hàng phát thải lớn. Theo thông tin nêu tại hội thảo về CBAM và ESG ngày 26/8, mức bù đắp có thể vượt 100 USD cho mỗi tấn thép khi xuất sang châu Âu nếu doanh nghiệp chậm chuyển đổi. Đây không chỉ là bài toán của đơn vị luyện kim, mà còn đáng lưu ý với chủ đầu tư đang chuẩn bị làm nhà xưởng phục vụ sản xuất và xuất khẩu.

Tác động chi phí cần tính sớm cho nhà thép tiền chế

Theo mô hình tính toán được chia sẻ tại hội thảo, mỗi tấn thép sản xuất trong nước phát thải 2,5 tấn CO2, cao gần gấp ba ngưỡng tiêu chuẩn mà EU đang áp dụng. Với mức giá chứng chỉ CBAM hiện trên 75 USD mỗi tấn CO2, phần chênh lệch phát thải có thể khiến doanh nghiệp phải trả thêm hơn 100 USD cho mỗi tấn thép xuất khẩu.

Con số này đặc biệt đáng chú ý khi so với giá bán thép được nêu trong bài gốc là 500-550 USD mỗi tấn. Trường hợp xuất 100.000 tấn sang EU, khoản thuế carbon ước khoảng 300 tỷ đồng, tương đương 20% giá trị đơn hàng. Với doanh nghiệp sản xuất trong nhà máy hướng tới thị trường châu Âu, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp đáng kể nếu không chuẩn bị từ giai đoạn đầu tư.

Ý nghĩa thực tế với chủ đầu tư là quyết định về công nghệ, quy trình và cách vận hành công trình cần được xem như một phần của chiến lược thị trường. Nếu sản phẩm thuộc nhóm có phát thải lớn, áp lực không dừng ở giá nguyên liệu mà còn nằm ở chi phí carbon đi kèm khi xuất khẩu.

Không chỉ doanh nghiệp thép mới chịu tác động

CBAM hiện áp dụng với sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydrogen. Tuy nhiên, phạm vi ảnh hưởng còn lan sang các linh kiện có chứa vật liệu thuộc diện kiểm soát. Bài gốc nêu ví dụ ốc vít hay nẹp nhôm trong một sản phẩm xuất khẩu cũng có thể bị xem xét. Vì vậy, doanh nghiệp làm nhà kho hay cơ sở sản xuất linh kiện cho chuỗi cung ứng quốc tế cũng nên theo dõi sớm.

Một điểm quan trọng khác là EU không chấp nhận bù trừ bằng tín chỉ carbon hoặc hạn ngạch giao dịch trong nước. Trong khi đó, giá giao dịch hạn ngạch tại Việt Nam đang khoảng 5 USD mỗi tấn CO2, thấp hơn nhiều so với mức tại EU. Điều này cho thấy doanh nghiệp không thể chỉ trông vào công cụ bù trừ, mà cần giảm phát thải thực chất trong vận hành và sản xuất.

Điều chủ đầu tư nên rút ra

• Tính chi phí carbon song song với chi phí đầu tư, nhất là khi công trình phục vụ xuất khẩu.
• Xem ESG là yêu cầu thị trường, không chỉ là thủ tục, vì đây đang trở thành điều kiện để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Chuẩn bị sớm dữ liệu phát thải để tránh bị động khi đối tác hoặc thị trường yêu cầu chứng minh.
• Đánh giá phương án kết cấu thép và vận hành theo hướng hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải dài hạn.

Với doanh nghiệp đang cân nhắc đầu tư mới, thông điệp từ CBAM khá rõ: một công trình hiệu quả hôm nay không chỉ cần đáp ứng tiến độ và công suất, mà còn phải phù hợp với yêu cầu carbon của thị trường ngày mai.

Thông tin tham khảo từ VnExpress Kinh doanh: Doanh nghiệp nguy cơ mất 100 USD mỗi tấn thép sang EU vì phát thải

Ảnh minh hoạ: Cemrecan Yurtman / www.pexels.com