Từ mỏ sắt Thạch Khê đến bài toán chuẩn bị dự án công nghiệp

Quyết định đóng cửa mỏ sắt Thạch Khê không chỉ là bước xử lý một dự án khai khoáng kéo dài nhiều năm. Với doanh nghiệp đang chuẩn bị đầu tư nhà xưởng, diễn biến này còn gợi ra một nguyên tắc quan trọng: nguồn vật liệu lớn không tự động chuyển thành lợi thế về chi phí nếu các điều kiện pháp lý, vốn, thiết kế và mặt bằng chưa được giải quyết đồng bộ.

Điều chủ đầu tư nhà thép tiền chế nên lưu ý

Ngày 19/9, UBND tỉnh Hà Tĩnh công bố quyết định đóng cửa khu mỏ rộng 527 ha theo giấy phép Bộ Tài nguyên và Môi trường cũ cấp cho Công ty Cổ phần Sắt Thạch Khê (TIC) ngày 24/2/2009. Việc này nhằm xác nhận trữ lượng và khối lượng khoáng sản tại phần đã khai thác, đồng thời bảo vệ tài nguyên còn lại. Toàn bộ diện tích sẽ được bàn giao nguyên trạng cho cơ quan có thẩm quyền để quản lý và triển khai dự án mới.

Mỏ được phát hiện năm 1960, có trữ lượng khoảng 544 triệu tấn và được đánh giá lớn nhất Đông Nam Á. Dự án từng có tổng vốn ban đầu gần 14.500 tỷ đồng, nhưng gặp trở ngại trong huy động vốn, góp vốn và giải phóng mặt bằng. Tháng 11/2021, Chính phủ cho dừng để thẩm định lại thiết kế kỹ thuật và tái cơ cấu cổ đông TIC. Chuỗi sự kiện này cho thấy một dự án cung ứng đầu vào cho ngành thép có thể chịu tác động lâu dài từ nhiều thủ tục và quyết định đầu tư khác nhau.

Đối với chủ đầu tư nhà máy, thông tin về một nguồn quặng quy mô lớn nên được xem là tín hiệu cần theo dõi, không phải căn cứ để dự báo ngay giá vật tư sẽ giảm hay nguồn cung sẽ dồi dào. Bài báo chưa cho biết dự án mới sẽ được khai thác khi nào, theo công suất nào hoặc tạo ra tác động cụ thể ra sao đối với thị trường thép. Vì vậy, phương án tài chính vẫn cần dựa trên báo giá thực tế và điều kiện cung ứng tại thời điểm triển khai.

Ba việc cần khóa trước khi ký hợp đồng

• Chốt phạm vi thiết kế: Việc dự án Thạch Khê từng phải dừng để thẩm định lại thiết kế kỹ thuật nhắc chủ đầu tư cần làm rõ công năng, tải trọng và phạm vi kết cấu thép trước khi đặt hàng.
• Kiểm tra điều kiện triển khai: Vướng mắc giải phóng mặt bằng có thể kéo lùi toàn bộ kế hoạch. Mặt bằng, thủ tục và khả năng bàn giao nên được rà soát trước khi huy động nhân lực, thiết bị.
• Dự phòng biến động đầu vào: Không nên xây ngân sách chỉ từ kỳ vọng về một dự án khai khoáng tương lai. Hồ sơ lựa chọn phương án cần có báo giá còn hiệu lực, tiến độ cung cấp và trách nhiệm khi giá hoặc lịch giao thay đổi.

Đầu tháng 5, Chính phủ yêu cầu xử lý dứt điểm dự án trong năm nay. Ngày 20/5, Hòa Phát cho biết sẵn sàng cùng cơ quan quản lý thuê tư vấn giám sát độc lập và muốn tham gia tái cơ cấu nếu dự án được triển khai. Sau đó, hoạt động dự án cũ bị chấm dứt ngày 3/7 vì chậm tiến độ kéo dài. Những mốc này cho thấy chuyển tiếp giữa dự án cũ và phương án mới cần nhiều bước, do đó doanh nghiệp xây nhà kho nên ưu tiên kế hoạch mua sắm linh hoạt thay vì chờ đợi một thay đổi nguồn cung chưa có lịch vận hành rõ ràng.

Ở góc độ quản trị đầu tư, bài học cốt lõi là tách kỳ vọng dài hạn khỏi quyết định ngắn hạn. Thiết kế phù hợp nhu cầu, hồ sơ rõ ràng, mặt bằng sẵn sàng và kế hoạch vật tư có phương án dự phòng vẫn là các yếu tố trực tiếp bảo vệ chi phí và tiến độ công trình.

Thông tin tham khảo từ VnExpress Kinh doanh: Đóng cửa mỏ sắt Thạch Khê để thực hiện dự án mới

Ảnh minh hoạ: Laura Cleffmann / www.pexels.com