Thiếu đất san lấp, cát và đá không chỉ là câu chuyện của các dự án hạ tầng công. Với chủ đầu tư chuẩn bị làm nhà xưởng, đây cũng là rủi ro cần tính từ rất sớm vì có thể tác động trực tiếp đến giá thành, kế hoạch thi công và hiệu quả đầu tư.
Từ thực tế tại Quảng Ngãi, cơ quan quản lý cho biết có thời điểm nguồn cung vật liệu xây dựng thông thường chưa đáp ứng nhu cầu. Ở một số khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, khoảng cách từ mỏ đang hoạt động đến công trường lớn làm chi phí vận chuyển tăng và kéo chậm tiến độ. Điểm đáng chú ý là nhiều dự án vẫn phụ thuộc chủ yếu vào mỏ thương mại, nên dễ bị động khi thị trường khan hiếm hoặc giá tăng.
Thông điệp quan trọng từ hướng dẫn của Quảng Ngãi là xác định nguồn vật liệu phải trở thành một nội dung trọng tâm ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Điều này nên được áp dụng rộng hơn cho các công trình công nghiệp. Khi lập hồ sơ đầu tư, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần đồng thời rà soát nhu cầu, khối lượng, chủng loại vật liệu và khả năng cung ứng theo từng giai đoạn thi công.
Nếu chỉ chờ đến lúc triển khai mới tìm nguồn mua, công trình rất dễ gặp ba áp lực cùng lúc:
Với dự án có phần san nền, đường nội bộ hoặc hạ tầng kỹ thuật đi kèm nhà máy, việc khảo sát trước các khu vực có tiềm năng cung cấp vật liệu gần công trường có thể giúp giảm cự ly vận chuyển và tăng tính khả thi cho kế hoạch ngân sách.
Một điểm thực tế khác là cơ quan quản lý khuyến khích xem xét cả nguồn vật liệu tại chỗ, nguồn phát sinh trong quá trình cải tạo mặt bằng hoặc nguồn đã tập kết tại bãi thải, bãi chứa có khả năng thu hồi, tái sử dụng theo quy định. Với dự án có quy mô lớn, cách tiếp cận này có thể hỗ trợ tối ưu chi phí, miễn là vẫn đáp ứng yêu cầu về chất lượng, trữ lượng, an toàn khai thác và bảo vệ môi trường.
Với các công trình dùng nhiều hạng mục nền, sân bãi và hạ tầng phụ trợ cho nhà kho hay khu sản xuất, bài học rút ra là không nên mặc định toàn bộ nhu cầu phải mua từ mỏ thương mại. Chủ đầu tư cần chuẩn bị song song phương án nguồn cung, cự ly vận chuyển, thời gian cần cấp vật liệu và khả năng điều chỉnh dự toán khi thị trường biến động.
Tóm lại, kinh nghiệm từ Quảng Ngãi cho thấy tiến độ không chỉ phụ thuộc vào thiết kế hay năng lực thi công. Với dự án có yếu tố san lấp và hạ tầng, quản trị tốt nguồn vật liệu từ đầu sẽ giúp giảm bị động, kiểm soát chi phí và giữ nhịp triển khai ổn định cho toàn bộ phương án kết cấu thép.
Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Xây dựng: Quảng Ngãi triển khai giải pháp tăng nguồn cung vật liệu, hỗ trợ tiến độ các dự án hạ tầng