Dự án lớn và bài học chuẩn bị vốn, mặt bằng cho chủ đầu tư

Một dự án công nghiệp quy mô lớn muốn đi đúng tiến độ không chỉ cần thiết kế và thi công tốt, mà còn phải chuẩn bị chắc từ phương án vốn đến mặt bằng. Trường hợp dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất cho thấy rất rõ điều này khi chủ đầu tư đồng thời triển khai thu xếp tín dụng, bố trí vốn tự có và đẩy nhanh công tác san lấp.

Bài học tài chính cho dự án công nghiệp

Theo thông tin công bố, doanh nghiệp đang tìm khoản vay 600 triệu USD, tương đương khoảng 40% tổng mức đầu tư của dự án gần 1,5 tỷ USD. Điểm đáng chú ý là họ mở rộng khả năng tiếp cận nhiều cấu trúc tài trợ khác nhau, từ khoản vay có bảo hiểm MIGA, bảo hiểm ECA gắn với gói EPC đến vay thương mại quốc tế. Với chủ đầu tư chuẩn bị làm nhà xưởng hoặc công trình sản xuất, đây là kinh nghiệm quan trọng: phương án vốn cần được tính từ sớm để có dư địa lựa chọn chi phí huy động hợp lý và tránh bị động khi bước vào giai đoạn thi công cao điểm.

Kế hoạch lựa chọn tổ hợp ngân hàng tài trợ trong quý IV/2026 và hướng tới sẵn sàng giải ngân từ quý III/2027 cho thấy việc thu xếp vốn luôn cần thời gian dài. Song song đó, việc chủ động dùng vốn chủ sở hữu trong giai đoạn xây dựng cũng là cách kiểm soát chi phí lãi vay. Với các dự án nhà thép tiền chế hoặc công trình công nghiệp, tiến độ giải ngân thực tế thường ảnh hưởng trực tiếp đến lịch mua vật tư, ký hợp đồng và tổ chức thi công.

Không có mặt bằng sạch, tiến độ rất dễ trượt

Dự án sử dụng quỹ đất hơn 51ha, trong đó hơn 41ha là diện tích mở rộng. Gói san lấp triển khai từ tháng 2/2026 với khối lượng hơn 2,8 triệu m3, thời gian dự kiến 10 tháng. Tuy nhiên, do nguồn vật liệu hạn chế và một số mỏ đất chưa hoàn tất bồi thường, giải phóng mặt bằng, hạng mục san nền mới đạt khoảng 65%, tương ứng trên dưới 1,8 triệu m3, chậm khoảng 4% so với kế hoạch. Riêng khu công nghệ 20ha cần bàn giao giữa tháng 9 mới đạt 73%.

Ý nghĩa thực tế ở đây là: dù nhà thầu tăng ca, tăng thiết bị và tổ chức nhiều mũi thi công, dự án vẫn có thể bị ảnh hưởng nếu khâu chuẩn bị vật liệu và mặt bằng chưa khép kín. Với công trình kết cấu thép, phần nền móng và hạ tầng bàn giao chậm sẽ kéo theo lắp dựng phía trên bị dồn việc, phát sinh áp lực chi phí và rủi ro chồng chéo giữa các gói thầu.

Tiến độ tổng thể phải nhìn theo chuỗi

Dự án đã ký hợp đồng EPC và PMC vào đầu tháng 7/2026, thời gian triển khai dự kiến 37 tháng kể từ ngày hợp đồng EPC có hiệu lực, mục tiêu vận hành trong năm 2028. Điều này cho thấy một công trình quy mô lớn không vận hành theo từng phần rời rạc, mà theo chuỗi liên kết từ tài chính, thiết kế, mua sắm, san nền, xây lắp đến chạy thử.

• Chuẩn bị vốn sớm để tránh đứt quãng khi dự án vào giai đoạn cao điểm.
• Khóa chặt nguồn vật liệu và mặt bằng trước khi cam kết tiến độ quá chặt.
• Phối hợp đồng bộ giữa các gói thầu để giảm nguy cơ công đoạn sau phải chờ công đoạn trước.

Với chủ đầu tư đang cân nhắc một nhà máy mới, đây là lời nhắc quan trọng: tiến độ và chi phí không chỉ phụ thuộc vào năng lực thi công, mà còn phụ thuộc rất lớn vào cách chuẩn bị từ đầu.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Kinh tế: Lọc hóa dầu Việt Nam tìm nguồn vốn 600 triệu USD triển khai dự án nâng cấp, mở rộng