EPD và lựa chọn vật liệu cho công trình công nghiệp

EPD (Tuyên bố sản phẩm môi trường) đang trở thành một nguồn dữ liệu đáng chú ý khi doanh nghiệp chuẩn bị đầu tư công trình công nghiệp. Từ tháng 7/2025, Vicem Hà Tiên có 17 sản phẩm được cấp EPD, hiệu lực đến năm 2030. Các tuyên bố này được lập riêng cho hai nhà máy Kiên Lương, Bình Phước và ba trạm nghiền Phú Hữu, Long An, Cam Ranh.

Với chủ đầu tư, điểm quan trọng của EPD không nằm ở tên gọi “chứng nhận”, mà ở khả năng cung cấp thông tin có cơ sở khoa học về tác động môi trường của sản phẩm trong toàn bộ vòng đời. Khi dữ liệu được công bố minh bạch, đội ngũ dự án có thêm căn cứ để xem xét vật liệu, phục vụ thiết kế, đánh giá công trình xanh và đáp ứng yêu cầu từ thị trường trong nước hoặc quốc tế.

Vì sao dữ liệu môi trường đáng được đưa vào hồ sơ dự án?

Ngành xi măng tiêu thụ nhiều năng lượng và phát thải CO2 từ cả quá trình phân hủy nguyên liệu cacbonat lẫn việc sử dụng nhiên liệu để sản xuất clinker. Vì vậy, lựa chọn vật liệu không nên chỉ dựa trên giá mua ban đầu. Dữ liệu EPD có thể giúp bên chuẩn bị nhà xưởng nhận diện rõ hơn tác động môi trường của các sản phẩm được cân nhắc, thay vì chỉ dựa vào thông tin quảng bá chung.

EPD cũng hỗ trợ doanh nghiệp xác định các nguồn tác động lớn, từ đó xem xét cải tiến công nghệ, tối ưu tài nguyên và giảm phát thải. Trong một dự án sử dụng kết cấu thép, thông tin về vật liệu xi măng vẫn có ý nghĩa ở các hạng mục liên quan đến nền móng, sàn hoặc các phần xây dựng khác. Cách tiếp cận này giúp quá trình lựa chọn vật liệu gắn với mục tiêu tổng thể của công trình.

Quy mô ngành cho thấy nhu cầu minh bạch còn rất lớn: Việt Nam có 63 cơ sở sản xuất đồng bộ với 89 dây chuyền, công suất thiết kế khoảng 126 triệu tấn xi măng và 113 triệu tấn clinker mỗi năm, nhưng mới có 135 sản phẩm xi măng và clinker được công bố EPD từ 6 doanh nghiệp. Với chủ đầu tư xây nhà máy, điều đó cho thấy nguồn dữ liệu so sánh hiện chưa phổ biến và cần kiểm tra kỹ phạm vi, quy tắc đánh giá trước khi đưa vào tiêu chí lựa chọn.

Thực tế triển khai còn vướng ở khâu thu thập dữ liệu từ nhiều cơ sở, chi phí tư vấn và đánh giá vòng đời, cũng như việc Việt Nam chưa có tổ chức chứng nhận EPD theo tiêu chuẩn quốc tế và chưa có tiêu chuẩn EPD riêng. Do đó, EPD chưa thể thay thế việc xem xét đầy đủ về kỹ thuật, tiến độ và chi phí. Tuy vậy, đây là cơ sở hữu ích để chủ đầu tư yêu cầu hồ sơ vật liệu rõ ràng hơn, nhất là khi công trình hướng tới thị trường xuất khẩu hoặc các tiêu chí công trình xanh.

Trong bối cảnh dự án hỗ trợ kỹ thuật xây dựng chương trình EPD cho xi măng dự kiến kéo dài 18 tháng, từ tháng 9/2026 đến tháng 3/2028, doanh nghiệp có thể chủ động theo dõi hướng dẫn mới. Khi dữ liệu, tiêu chuẩn và năng lực chứng nhận được hoàn thiện, các phương án như nhà thép tiền chế sẽ có thêm nền tảng để phối hợp lựa chọn vật liệu theo mục tiêu môi trường, thay vì đánh giá tách rời từng hạng mục.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Xây dựng: Gỡ khó cấp “hộ chiếu xanh” cho xi măng