EPD xi măng giúp chủ đầu tư chọn vật liệu minh bạch hơn

Việt Nam hiện có 135 sản phẩm xi măng và clinker đã công bố EPD. Với chủ đầu tư chuẩn bị xây nhà xưởng, thông tin này không chỉ phản ánh xu hướng giảm phát thải của ngành vật liệu mà còn mở ra thêm một căn cứ để so sánh sản phẩm ngoài các tiêu chí quen thuộc về kỹ thuật, nguồn cung và giá bán.

EPD có ý nghĩa gì khi chuẩn bị xây nhà xưởng?

EPD là công cụ công bố thông tin về tác động môi trường của sản phẩm, hỗ trợ quá trình đánh giá và lựa chọn vật liệu xây dựng. Hiện sáu doanh nghiệp có sản phẩm được công bố: INSEE 12 sản phẩm gồm cả clinker, Chinfon 5, SCG Cement Construction Materials Việt Nam 16, Vicem Hà Tiên 51, Xi măng Xuân Thành 13 và Xi măng Lam Thạch 38.

Phân bố theo khu vực cho thấy miền Nam có 63 sản phẩm, chiếm 46,67%; miền Bắc có 56 sản phẩm, tương ứng 41,48%; miền Trung có 16 sản phẩm, chiếm 11,85%. Chủ đầu tư nên xem đây là dữ liệu tham khảo khi lập danh mục vật liệu, đồng thời kiểm tra khả năng cung ứng thực tế tại địa bàn dự án. Số lượng công bố giữa các vùng còn chênh lệch nên phạm vi lựa chọn có thể không giống nhau.

Những con số phát thải cần được đọc đúng

Ngành xi măng có 63 nhà máy đồng bộ sản xuất clinker, với 89 dây chuyền công nghệ. Tổng công suất thiết kế khoảng 126 triệu tấn xi măng và 113 triệu tấn clinker mỗi năm. Năm 2025, tiêu thụ trong nước đạt 75,59 triệu tấn, còn xuất khẩu đạt 21,77 triệu tấn. Quy mô này cho thấy minh bạch dữ liệu môi trường là vấn đề có ảnh hưởng rộng đến chuỗi cung ứng vật liệu.

Suất phát thải trung bình của clinker vào khoảng 0,91 tấn CO₂/tấn sản phẩm; mức thấp nhất tại một cơ sở là 0,87 tấn CO₂/tấn clinker. Xi măng tiêu thụ trong nước được ước tính ở mức 0,65 tấn CO₂/tấn xi măng với giả định hàm lượng clinker 70%. Hàng xuất khẩu đạt 0,82 tấn CO₂/tấn sản phẩm, tương ứng hàm lượng clinker 90%.

Đáng lưu ý, sản xuất clinker tạo ra khoảng 95,6% tổng phát thải liên quan đến sản xuất xi măng, trong khi điện ở công đoạn nghiền chiếm 4,4%. Riêng tại khâu clinker, nguyên liệu chiếm 58,74%, nhiên liệu 36,79% và điện 4,47%. Vì vậy, khi xem EPD, chủ đầu tư không nên chỉ nhìn một con số tổng hợp mà cần chú ý thành phần sản phẩm và cơ sở hình thành dữ liệu.

Cách đưa thông tin EPD vào kế hoạch đầu tư

• Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp hồ sơ EPD nếu sản phẩm đã được công bố, sau đó đối chiếu cùng yêu cầu kỹ thuật và điều kiện cung ứng.
• Không xem EPD là tiêu chí duy nhất. Giá xi măng đã được nhiều thương hiệu điều chỉnh trên diện rộng vào đầu tháng 10, vì vậy ngân sách vẫn cần được cập nhật theo báo giá thực tế.
• Với dự án nhà thép tiền chế, cần phối hợp lựa chọn vật liệu bê tông với thiết kế nền, móng và hệ khung thay vì đánh giá từng hạng mục tách rời.

Việc mở rộng EPD còn gặp trở ngại do Việt Nam chưa có tổ chức chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc tế và chưa có tiêu chuẩn EPD riêng. Do đó, với dự án sử dụng kết cấu thép, hồ sơ môi trường nên được coi là một lớp thông tin bổ sung để ra quyết định, không thay thế việc thẩm tra kỹ thuật, tiến độ và chi phí.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Xây dựng: Cả nước có 135 sản phẩm xi măng và clinker công bố EPD