Giá vật liệu cuối năm 2026: chủ đầu tư nên chuẩn bị gì?

Ba tháng cuối năm 2026 có thể không mang lại mặt bằng giá thấp hơn cho hoạt động xây dựng. Với chủ đầu tư đang chuẩn bị triển khai nhà xưởng, vấn đề quan trọng không chỉ là giá hiện tại, mà còn là mức độ biến động trong suốt thời gian mua vật tư và thi công. Một kế hoạch tài chính thiếu khoản dự phòng có thể nhanh chóng bị ảnh hưởng khi tiến độ kéo dài.

Áp lực chi phí đến từ nhiều nhóm vật liệu

Theo báo cáo về diễn biến giá thị trường quý II/2026 của Bộ Tài chính, giá một số vật liệu chủ yếu như thép, xi măng và cát tăng 7,77% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thép xây dựng đạt bình quân khoảng 16.575 đồng/kg, cao hơn 5,55% so với quý I và tăng 9,42% so với cùng kỳ năm 2025.

Cuối tháng 9 và đầu tháng 10/2026, một số doanh nghiệp xi măng thông báo tăng giá 20.000-50.000 đồng/tấn. Cát, đá và nhựa đường cũng chịu áp lực đi lên; tại một số khu vực, giá cát đã tăng gấp đôi so với trước. Tuy vậy, mức biến động không đồng đều: một số nhóm tăng khoảng 5-20% tùy chủng loại và địa bàn, còn gạch ốp lát ổn định hơn nhờ nguồn cung đa dạng và cạnh tranh cao.

Chênh lệch này cho thấy dự toán không nên áp dụng một tỷ lệ tăng chung cho mọi hạng mục. Những phần sử dụng nhiều thép, cát hoặc đá cần được theo dõi sát hơn. Đối với công trình có tỷ trọng kết cấu thép lớn, thời điểm chốt đơn hàng có thể ảnh hưởng đáng kể đến ngân sách vì thép chịu tác động từ cả nguyên liệu đầu vào lẫn nhu cầu xây dựng.

Kiểm soát chi phí cho nhà thép tiền chế

Chi phí vật liệu có thể chiếm khoảng 60% giá trị công trình, trong khi nhân công khoảng 20%. Vì vậy, chỉ một thay đổi về đơn giá đầu vào cũng tác động trực tiếp đến tổng mức đầu tư. Với công trình dân dụng hoặc hạ tầng khoảng 10 tỷ đồng, phần tăng thêm do biến động vật liệu có thể lên tới hàng trăm triệu đồng.

Rủi ro càng rõ khi thời gian thi công dài. Một trường hợp sửa nhà dự kiến 1,2 tỷ đồng nhưng kéo dài khoảng 6 tháng đã phát sinh thêm khoảng 250 triệu đồng, chủ yếu do giá vật liệu và các khoản phát sinh. Dù quy mô và loại hình khác nhau, ví dụ này vẫn nhắc chủ đầu tư dự án nhà kho rằng tiến độ mua sắm cần được gắn chặt với kế hoạch vốn.

Ba việc cần làm trước khi ký hợp đồng

• Rà soát dự toán: cân nhắc khoản dự phòng khoảng 5-10% ngân sách để giảm áp lực nếu giá tiếp tục thay đổi trong quá trình thực hiện.
• Chủ động đặt hàng: xem xét mua sớm các nhóm có nguy cơ biến động, nhất là vật liệu phụ thuộc nguồn tài nguyên, chi phí vận chuyển hoặc giá nguyên liệu đầu vào.
• Thống nhất cơ chế giá: quy định rõ điều khoản điều chỉnh giá trong hợp đồng nhằm xác định cách xử lý khi thị trường biến động.

Dự báo cho ba tháng cuối năm là giá có thể tăng nhẹ hoặc đi ngang và khó giảm sâu. Nhu cầu cuối năm, đầu tư công, nhà ở xã hội, năng lượng, vận chuyển và khả năng cung ứng vẫn là các yếu tố chi phối. Vì thế, trước khi khởi công nhà máy, chủ đầu tư nên hoàn thiện dự toán, lịch mua vật tư và nguyên tắc điều chỉnh hợp đồng thay vì chờ một đợt giảm giá lớn chưa chắc xảy ra.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Xây dựng: Thị trường vật liệu xây dựng 3 tháng cuối năm dự kiến biến động ra sao?