Hạ tầng giám sát tại mỏ và bài học khi đầu tư công trình

Việc Nghệ An yêu cầu các đơn vị khai thác khoáng sản lắp trạm cân, camera và truyền dữ liệu tập trung không chỉ là câu chuyện quản lý tài nguyên. Với chủ đầu tư chuẩn bị xây nhà xưởng, quá trình triển khai này cho thấy một yêu cầu vận hành có thể kéo theo đồng thời chi phí thiết bị, hạ tầng kết nối, mặt bằng và thời gian hoàn thiện thủ tục.

Chi phí không chỉ nằm ở thiết bị

Tại mỏ đá bãi Giang, trạm cân đầu ra và camera đã hoạt động từ trước. Khi có yêu cầu mới, đơn vị lắp thêm trạm cân đầu vào để cân đá thô trước khi chế biến, đồng thời bổ sung camera theo hướng dẫn. Tổng chi phí khoảng 175 triệu đồng và được doanh nghiệp xác định sẽ đưa vào chi phí sản xuất.

Một đơn vị khai thác đá trắng tại Châu Lộc cũng đã sử dụng trạm cân và camera nhiều năm. Tuy nhiên, hệ thống camera gắn sim mạng cũ không tương thích với yêu cầu truyền dữ liệu nên phải thay thế, bổ sung thiết bị kết nối với kinh phí hơn 20 triệu đồng.

Hai trường hợp cho thấy dự toán ban đầu cần tính cả khả năng nâng cấp và tích hợp, thay vì chỉ mua thiết bị đủ dùng tại thời điểm lắp đặt. Khi thiết kế nhà thép tiền chế, chủ đầu tư nên xác định sớm vị trí cân xe, khu điều hành, camera và tuyến cấp điện, truyền dữ liệu nếu hoạt động sản xuất có yêu cầu tương tự.

Đường truyền có thể ảnh hưởng tiến độ vận hành

Tại Hoàng Mai, có đơn vị đã lắp trạm cân hơn một năm và đầu tư thêm nhà điều hành, camera nhưng vẫn phải ghi số liệu thủ công vì chưa kết nối được. Nguyên nhân được nêu là sóng viễn thông và mạng 4G yếu. Ở một số vùng biên giới, đồi núi hẻo lánh, tình trạng không có sóng hoặc thiết bị cũ không tương thích cũng đang được cơ quan chuyên môn và đơn vị viễn thông hỗ trợ xử lý.

Vì vậy, khảo sát địa điểm không nên chỉ xem xét mặt bằng xây dựng. Khả năng cung cấp điện, chất lượng sóng và phương án truyền dữ liệu cần được kiểm tra trước khi chốt bố trí công năng. Nếu đánh giá muộn, công trình có thể hoàn thành phần xây dựng nhưng chưa đủ điều kiện vận hành hệ thống giám sát.

Bài học cho dự án nhà thép tiền chế

• Chốt yêu cầu vận hành từ đầu: Xác định luồng xe, điểm cân, nơi đặt camera và phòng điều hành trước khi hoàn thiện mặt bằng.
• Kiểm tra tính tương thích: Thiết bị hiện hữu có thể vẫn hoạt động nội bộ nhưng không đáp ứng việc truyền dữ liệu sang hệ thống mới.
• Dự phòng điều kiện thời tiết: Tại mỏ đất Đồi Tương, hoạt động tạm dừng do mưa lớn; một số bến cát ven sông phải tháo và chuyển thiết bị lên cao khi nước lũ về.
• Phối hợp thiết kế đồng bộ: Vị trí thiết bị, khu điều hành và tuyến kỹ thuật nên được tính cùng phương án kết cấu thép, tránh sửa đổi sau thi công.

Theo số liệu được công bố, trong 289 đơn vị thuộc diện rà soát, có 176 đơn vị đã lắp xong và được cấp luồng kết nối; 31 đơn vị đang lắp đặt, 5 đơn vị chưa thực hiện và 61 mỏ chưa khai thác hoặc đang tạm dừng. Tỷ lệ hoàn thành trong nhóm đang hoạt động đạt 90%. Kinh nghiệm này nhắc chủ đầu tư nhà xưởng rằng hạ tầng quản trị và tuân thủ cần được xem là một phần của dự án, không phải hạng mục bổ sung sau cùng.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Xây dựng: Nghệ An: Quá hạn 1 tuần, một số mỏ vẫn chưa lắp trạm cân, truyền dữ liệu camera