Quy chuẩn vật liệu mới: chủ đầu tư cần chuẩn bị gì?

Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo QCVN 16:2026/BXD về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Với chủ đầu tư chuẩn bị xây nhà xưởng, điểm đáng quan tâm không chỉ là thời điểm áp dụng mà còn là cách quy chuẩn mới có thể ảnh hưởng đến việc nhận diện vật liệu thuộc diện quản lý, kiểm tra hồ sơ chất lượng và tổ chức mua sắm.

Dự thảo được xây dựng để cập nhật yêu cầu kỹ thuật, biện pháp quản lý và bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật mới. Một thay đổi đáng chú ý là quản lý theo mức độ rủi ro. Sản phẩm thuộc phạm vi quy chuẩn sẽ được phân thành nhóm rủi ro cao và nhóm rủi ro trung bình; từ đó áp dụng yêu cầu kỹ thuật cùng phương thức đánh giá sự phù hợp tương ứng. Cách làm này hướng nguồn lực kiểm soát vào những sản phẩm có khả năng tác động lớn đến an toàn công trình, sức khỏe con người và môi trường, đồng thời giảm yêu cầu không cần thiết với nhóm có mức rủi ro thấp hơn.

Tác động đến kế hoạch xây nhà xưởng

Đối với chủ đầu tư, phân nhóm rủi ro có thể giúp việc chuẩn bị hồ sơ mua hàng và kiểm soát đầu vào rõ trọng tâm hơn. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào tên thương mại của sản phẩm. Dự thảo yêu cầu nhận diện đồng thời qua tên gọi, mô tả kỹ thuật, thành phần, công dụng, mục đích sử dụng và mã HS tham khảo. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với vật tư nhập khẩu, bởi xác định đúng phạm vi quản lý sẽ góp phần hạn chế cách hiểu khác nhau khi kiểm tra chất lượng và thông quan.

• Lập danh mục vật liệu: phân loại theo công dụng và vị trí sử dụng, sau đó đối chiếu đầy đủ thông tin kỹ thuật thay vì chỉ ghi tên sản phẩm.
• Kiểm tra hồ sơ nhà cung cấp: xác định phương pháp thử, lấy mẫu, chỉ tiêu thiết yếu và yêu cầu đánh giá sự phù hợp áp dụng cho từng loại hàng hóa.
• Chuẩn bị tiến độ mua sắm: với dự án nhà thép tiền chế, các bên nên làm rõ từ sớm trách nhiệm cung cấp chứng từ để tránh chờ bổ sung hồ sơ ở giai đoạn thi công.
• Rà soát hàng nhập khẩu: mô tả kỹ thuật, mục đích sử dụng và mã HS tham khảo cần nhất quán trong hồ sơ nhằm giảm nguy cơ phát sinh vướng mắc khi thông quan.

Không chỉ là thủ tục hồ sơ

Dự thảo còn rà soát hệ thống tiêu chuẩn viện dẫn, phương pháp thử, cách lấy mẫu và các chỉ tiêu kỹ thuật thiết yếu. Vì vậy, khi lựa chọn vật liệu cho kết cấu thép hoặc các hạng mục khác, chủ đầu tư nên yêu cầu đơn vị thiết kế, cung ứng và thi công thống nhất tiêu chí nghiệm thu ngay từ đầu. Việc này giúp hạn chế tình trạng sản phẩm đã đặt mua nhưng hồ sơ hoặc phương pháp đánh giá lại không phù hợp với yêu cầu áp dụng.

Quy chuẩn mới cũng dự kiến xác định rõ trách nhiệm của tổ chức sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, thử nghiệm, chứng nhận và cơ quan quản lý. Sự phân định này là cơ sở để hợp đồng quy định cụ thể bên chuẩn bị tài liệu, bên kiểm tra và bên chịu trách nhiệm khi chất lượng không đáp ứng yêu cầu.

QCVN 16:2023/BXD hiện đã tạo nền tảng bắt buộc để kiểm soát vật liệu trong nước và nhập khẩu. Trong thời gian chờ văn bản mới được ban hành, chủ đầu tư dự án nhà máy nên theo dõi bản chính thức thay vì coi nội dung dự thảo là yêu cầu đã có hiệu lực. Việc cập nhật sớm sẽ hỗ trợ điều chỉnh danh mục vật tư, hồ sơ mua sắm và kế hoạch kiểm soát chất lượng đúng thời điểm.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Xây dựng: Hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng