Siết quản lý khoáng sản tác động gì đến kế hoạch xây dựng?

Hà Tĩnh đang tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác khoáng sản trong bối cảnh nhu cầu vật liệu cho giao thông trọng điểm, san lấp và hạ tầng đô thị ở mức cao. Với chủ đầu tư chuẩn bị xây nhà xưởng, diễn biến này đáng lưu ý vì tính hợp pháp, khả năng cung ứng và biến động giá vật liệu đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dự toán lẫn lịch thi công.

Từ quản lý khoáng sản đến kế hoạch xây nhà xưởng

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh, địa phương hiện có 65 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đang hoạt động. Khi cung và cầu mất cân đối ở một số thời điểm, nguy cơ khai thác ngoài phạm vi, sai công suất hoặc trái phép có thể gia tăng. Vì vậy, việc kiểm soát không chỉ nằm ở cấp phép mà còn mở rộng sang sản lượng thực tế, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm sau khai thác.

Trong giai đoạn 2025 - 2030, Hà Tĩnh triển khai đề án nâng cao hiệu quả quản lý và chống thất thu ngân sách. Các trọng tâm gồm số hóa dữ liệu, sử dụng hóa đơn điện tử và chuẩn hóa cách quy đổi khoáng sản thành phẩm về khoáng sản nguyên khai để tính thuế tài nguyên, tiền cấp quyền khai thác đầy đủ hơn.

Đối với dự án áp dụng nhà thép tiền chế, phần khung được gia công theo kế hoạch nhưng các hạng mục nền, san lấp và hạ tầng vẫn phụ thuộc vào nguồn vật liệu tại địa phương. Nếu nguồn cung bị kiểm tra, tạm dừng hoặc thu hồi giấy phép do vi phạm, tiến độ chung có thể chịu tác động. Chủ đầu tư vì thế không nên chỉ so sánh đơn giá mà cần kiểm tra cả hồ sơ nguồn gốc và khả năng giao hàng.

Những việc nên đưa vào hồ sơ quản lý dự án

• Rà soát nhà cung cấp: yêu cầu chứng từ, hóa đơn và thông tin về nguồn khai thác; tránh lựa chọn vật liệu chỉ vì giá thấp nhưng hồ sơ không rõ ràng.
• Kiểm tra nghĩa vụ của nhà thầu: Hà Tĩnh yêu cầu các ban quản lý dự án rà soát nghĩa vụ tài chính trước khi quyết toán. Chủ đầu tư tư nhân cũng có thể xem đây là một bước kiểm soát rủi ro hợp đồng.
• Dự phòng tiến độ: phối hợp kế hoạch giao vật liệu với lịch gia công, vận chuyển và lắp dựng kết cấu thép, hạn chế tình trạng một phần việc phải chờ phần còn lại.
• Theo dõi giá: doanh nghiệp khai thác đã kiến nghị cập nhật biến động giá vật liệu vào dự toán đầu tư công. Điều này cho thấy dự toán cần có cơ chế rà soát thay vì giữ một mức giá cố định trong suốt quá trình chuẩn bị.

Thực tế quản lý vẫn còn khó khăn do một số địa phương thiếu hồ sơ gốc, nhân lực chuyên môn và công cụ theo dõi. Hà Tĩnh dự kiến bắt buộc các mỏ lắp trạm cân điện tử, camera giám sát 24/7; đồng thời có thể dừng hoạt động hoặc thu hồi giấy phép đối với đơn vị nợ thuế, chậm nộp tiền cấp quyền hay không thực hiện đúng phương án phục hồi môi trường.

Trước đó, 5 doanh nghiệp đã bị xử phạt tổng cộng hơn 700 triệu đồng vì vi phạm trong khai thác và kê khai sản lượng. Với người chuẩn bị đầu tư nhà máy, thông điệp thực tế là cần ưu tiên chuỗi cung ứng minh bạch, quy định rõ trách nhiệm chứng từ trong hợp đồng và cập nhật kế hoạch mua vật liệu theo diễn biến quản lý tại địa phương.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Kinh tế: Hà Tĩnh: Siết chặt quản lý nguồn thu trong lĩnh vực khoáng sản