Xây cơ sở sản xuất theo hướng tuần hoàn bắt đầu từ đâu?

Với doanh nghiệp chuẩn bị xây nhà xưởng, kinh tế tuần hoàn không nhất thiết bắt đầu bằng một dự án công nghệ lớn. Cách tiếp cận thực tế hơn là xác định dòng nguyên liệu, nước, điện và phụ phẩm đang gây hao hụt; sau đó chọn giải pháp có thể đo lường hiệu quả. Điều này giúp chủ đầu tư nhìn rõ nguồn lực cần dùng trước khi quyết định mở rộng quy mô đầu tư.

Nhà thép tiền chế cần gắn với phương án sử dụng nước

Nước là một điểm khởi đầu đáng chú ý vì nước thải sau xử lý có thể trở thành nguồn nước thứ cấp. Tùy chất lượng, nguồn này có thể dùng để tưới cây, rửa đường, giải nhiệt, vệ sinh thiết bị hoặc bổ sung cho một số quy trình sản xuất. Nguyên tắc quan trọng là xử lý phù hợp với mục đích, thay vì áp dụng cùng một tiêu chuẩn cho mọi nhu cầu và dẫn đến đầu tư quá mức.

Ngay từ lúc bố trí mặt bằng nhà máy, chủ đầu tư nên xem xét khả năng tách các dòng nước. Nước mưa sạch, nước làm mát và nước ngưng tụ có thể được lưu giữ để tái sử dụng trực tiếp; nước sinh hoạt và nước rửa cần xử lý theo yêu cầu; còn dòng ô nhiễm cao từ xi mạ, hóa chất hoặc dệt nhuộm phải có quy trình chuyên biệt. Theo thông tin tại hội thảo, phân dòng có thể giúp giảm 20 - 40% chi phí xử lý.

Hạ tầng dùng chung ảnh hưởng quyết định đầu tư

Để đưa nước tái sinh từ trạm xử lý tới dây chuyền, khu công nghiệp cần bể chứa riêng, mạng đường ống, đồng hồ đo và hệ thống giám sát chất lượng. Đây là nhóm hạ tầng mà doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tự triển khai riêng lẻ. Vì vậy, trước khi chốt thiết kế, doanh nghiệp cần làm rõ với đơn vị phát triển hạ tầng về điểm đấu nối, khả năng cung cấp nước tái sinh và cơ chế kiểm soát chất lượng.

Các công nghệ như màng lọc, thẩm thấu ngược hoặc mô hình gần như không xả thải chỉ phù hợp hơn khi cơ sở sử dụng nhiều nước hay đòi hỏi chất lượng cao. Doanh nghiệp nên ưu tiên kiểm toán nước, nhận diện cơ hội tái sử dụng nội bộ, rồi mới cân nhắc thiết bị chuyên sâu. Cách làm theo từng bước giảm áp lực vốn và tạo dữ liệu thực tế cho quyết định tiếp theo.

Những việc nên đưa vào kế hoạch dự án

• Lập đường cơ sở: Ghi nhận lượng nước, năng lượng, nguyên liệu và phụ phẩm để biết khâu nào cần ưu tiên.
• Chọn giải pháp ít vốn trước: Giảm tiêu hao, phân loại tại nguồn, thu hồi bao bì, tuần hoàn nước làm mát hoặc tận dụng nhiệt thải.
• Dành khả năng điều chỉnh: Bố trí không gian và tuyến kỹ thuật để có thể bổ sung bể chứa, đường ống hoặc thiết bị khi nhu cầu được xác nhận.
• Phối hợp theo cấp khu: Tìm cơ hội dùng chung dịch vụ và trao đổi dòng vật chất thay vì tự đầu tư toàn bộ.

Đối với công trình dùng kết cấu thép, việc thống nhất sớm vị trí thiết bị, bể chứa và tuyến kỹ thuật giúp hạn chế thay đổi phương án sau khi hệ khung đã được xác lập. Đây không phải lý do để đầu tư tất cả ngay từ đầu, mà là cơ sở để chừa điều kiện mở rộng hợp lý.

Một dự án nhà thép tiền chế theo hướng tuần hoàn nên được đánh giá đồng thời về hiệu quả kinh tế, môi trường và năng lực vận hành. Chủ đầu tư có thể bắt đầu từ giải pháp tạo kết quả sớm, thu thập dữ liệu đáng tin cậy, rồi mới triển khai hạ tầng phức tạp khi đã có nhu cầu, phương án tài chính và khả năng phối hợp rõ ràng.

Thông tin và hình ảnh tham khảo từ Báo Xây dựng - Kinh tế: Khu công nghiệp tuần hoàn: Gỡ nút thắt từ dòng nước, dữ liệu đến vốn xanh